یک عصر، کمپاین برای عدالت

یک عصر، کمپاین برای عدالت

سلیم بهاوی (م.ع. بشارت)

میدان وسیع و جغل ریزی شده⁯ی بر فراز تپه⁯ی مرنجان که اطرافش با دیوارهای سیمی احاطه شده، جای است که در چهار گوشه⁯ی آن خیمه⁯های بزرگی برپا شده و بنرهای چسپیده به⁯دیوارهای خیمه⁯ها عنوان کمپاین سراسری حمایت از عدالت در افغانستان را نشان می⁯داد.

ظاهرا نزدیک به بیست نهاد و مؤسسه از بنیادهای جامعه⁯ی مدنی در برگذاری این کمپاین (هفتم ماه اسد سال جاری) سهم داشتند. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، موسسه⁯ی نشراتی صبا و دفتر آشیانه در کابل از آن جمله بودند.

در کمپاین سراسری حمایت از عدالت در افغانستان تلاش بر این بود تا تمام نهادهای اشتراک کننده علاوه بر به⁯نمایش گذاشتن کارکردها و دست⁯اوردهای خود در رابطه به عدالت در افغانستان، تأکید روشنی بر رعایت عدالت در کشور نموده و پاسداری از آن را به عنوان یک وجیبه یا مکلفیت مهم حاکمیت و اقشار مختلف جامعه، اعلان نماید.

عبدلرحیم⁯زی از موسسه⁯ی نشراتی صبا یکی از مسؤولان برگزاری این کمپاین بود. او در کنفرانس مطبوعاتی که به⁯همین مناسبت در خیمه⁯ی مربوط به کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، برگزار شده بود، گفت:

«هدف اساسی ما از برگزاری این کمپاین، نهادینه ساختن عدالت در افغانستان است.»

در جریان کمپاین هر یکی از خیمه⁯ها برنامه⁯های مشخص به⁯خودش را داشت. نمایش فلم، اسپات، عکس و نشرات چاپی بخش از آن⁯ها بود. مناظره⁯ی تلویزیونی، صنف درسی عدالت، مشاعره، نقاشی کودکان و سوگ نشینی تعدادی از اعضای خانواده⁯های قربانیان جنگ و خشونت درافغانستان، که به قصد دادخواهی در یکی از خیمه⁯ها تجمع نموده بودند، بخش⁯های دیگری کمپاین، به⁯حساب می⁯آمدند.

در خیمه⁯ی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، علاوه بر نشرات چاپی و عکس، فلم «مستند عدالت انتقالی» به⁯نمایش گذاشته شده بود. این مستند که توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به⁯تازگی تهیه گردیده است حاوی تصاویری وحشتناکی از صحنه⁯های کشتن شکنجه، ناله و زاری زنان و کودکان جفا دیده و انبوه از استخوان⁯⁯ها و تکه⁯های پوسیده شده⁯ی لباس⁯های قربانیان دفن شده در گور⁯های دسته جمعی، بود.

شمس الله احمدزی رئیس دفتر ساحوی کابل - کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان که به⁯نمایندگی از کمیسیون در کنفرانس مطبوعاتی این کمپاین صحبت می⁯کرد، گفت:

«عدالت نیاز عمومی است. در کشور ما عدالت در جریان سال⁯های جنگ خدشه⁯دار شده بود و این مسؤولیت ماها است که تلاش کنیم تا دوباره عدالت را در کشور به⁯وجود آورده و قانونیت را تحکیم بخشیم. با ایجاد عدالت تبیعیض و ظلم از بین می⁯رود. با عدالت حاکمیت قانون ایجاد می⁯شود و با حاکمیت قانون حقوق بشر تأمین می⁯گردد.»

اقای احمد زی ادامه داد:

«ما خواهان تأمین حاکمیت قانون و در نهایت عدالت در کشور هستیم. ما می⁯خواهیم حقوق بشری شهرواندان ما تامین گردد. در شرایط فعلی بی⁯عدالتی در کشور بیداد می⁯کند و قرار اطلاعات کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، همین اکنون نزدیک به 160 نفر در زندان⁯های کشور، بدون موجب و غیر عادلانه دربند قرار داشته و زندانی⁯اند. برخی از این افراد با آن⁯که از محکمه حکم برائت از اتهام وارده را گرفته است، ولی این حکم عملا تطبیق نشده و در نتیجه این افراد بی⁯گناه در زندان باقی مانده اند.»

رئیس دفتر ساحوی کابل – کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، افزود:

«ما می⁯دانیم که عدم موجودیت عدالت در یک جامعه باعث می⁯گردد تا حقوق بشری افراد در آن جامعه، نقض گردد. ما می⁯خواهیم تا حاکمیت موجود، تلاش جدی⁯ای را در جهت تأمین عدالت در کشور اغاز نموده و از دوام روند بی⁯عدالتی⁯ها در کشور جلوگیری نماید.»

در خیمه⁯ی مربوط به دفتر آشایانه، یک گروه از کودانی را می⁯دیدیم که برای عدالت نقاشی می⁯کردند. تمام نقاشی⁯ها در محور عدالت و مفهوم آن طراحی شده بودند.

کودکی کتابی رسم نموده و به⁯عنوان یک حرکت سمبولیک در راستای تأمین عدالت در معارف، دادخواهی می⁯نمود. کودکی دیگری خورشید رسم نموده بود، تا تمثیلی از روشنایی عدالت داشته باشد. یکی از نقاشی⁯ها ترازوی بود که سمبول شناخته شده⁯ی عدالت اجتماعی است. کبوتر نقاشی دیگری بود که کودکی با ترسیم این کبوتر، آزادی را همراه با نقاشی⁯های عدالت⁯خواهانه⁯ی هم⁯قطارانش به⁯تصویر کشیده بود.

انجنیر یوسف؛ رئیس دفتر آشیانه و یکی از شرکت کنندگان برنامه⁯ی کنفرانس مطبوعاتی در این کمپاین، اظهار داشت:

«عدالت و ظلم در برابر هم، قرار دارد. با آمدن عدالت ظلم از بین می⁯رود. عدالت یک نیاز مهم بشری است. بدون عدالت صلح ممکن نیست. بدون عدالت تعلیم و تربیه ممکن نیست. بدون عدالت حقوق اجتماعی تأمین نمی⁯گردد و بدون عدالت حاکمیت قانون زیر سوال است.»

رئیس اشیانه ادامه داد:

«من برای کودکان، کار می⁯کنم و می⁯دانم که نبودن عدالت در جامعه می⁯تواند مشکلاتی زیادی را برای کودکان به⁯بار آورد. نبود عدالت می⁯تواند خانواده⁯ها را با مشکلات جدی مواجیه نموده و در نتیجه کودکان خیابانی یا کودکان کوچه و کار را به⁯وجود آورد. زیرا کودکان خانواده⁯های که در نتیجه ظلم و بیداد در جامعه، نان آوران خانواده⁯اش را از دست می⁯دهند، مجبورند به خیابان⁯ها ریخته و دست به⁯کار و حتا تکدی⁯گری بزنند.

من امیدارم که حکومت افغانستان و جامعه⁯ی جهانی، عدالت را تطبیق نماید. زیرا با تطبیق عدالت می⁯توانیم به آرامی رسیده و به صلح دست یابیم.

من امید وارم حاکمیت قانون به⁯وجود آید و همان⁯گونه که کارمندان عالی رتبه⁯ی دولت در افغانستان، هنگام معرفی در یک پست مهم، سوکند، ادا می⁯نمایند تا حاکمیت قانون را احترام نموده و عدالت را تأمین نماید، همیشه به قانون احترام گذاشته و عدالت را رعایت کنند.»

خیمه⁯ی مربوط به اعضای خانواده⁯های قربانیان جنگ و خشونت در کشور، شاهد حضور جمعی از زنان و دخترانی بود که در کنارهم به⁯هدف دادخواهی و عدالت طلبی در سوگ عزیزان از دست رفته و قربانیان دوره⁯های جنگ و خشونت در کشور، نشسته بودند.

داخل این خیمه فضای عجیبی بود. جمعی از مادران و خواهران درد رسیده و عزیز از دست داده⁯ی که از دولت و جامعه جهانی به⁯دلیل بی⁯توجهی به⁯خون قربانیان دوره⁯های جنگ و خشونت شکایت می⁯نمودند.

لحظاتی را در رودی این خیمه ایستاده و به صدای دادخواهانه⁯ی⁯ مادران و خواهرانی کوش دادم که در برابر مایکروفون⁯های گزارشگران رسانه⁯ها سخن می⁯گفتند. می⁯خواستند صدای⁯شان را به⁯گوش تمام مردم و به⁯خصوص حکومت و دستگاه⁯های عدلی و قضایی برسانند.

نزدیگ⁯تر می⁯روم و به صدای خانمی که نامش را ماه⁯گل می⁯گوید گوش می⁯دهم.

«ما هرگز خاموش نخواهیم ماند. صدای خود را بلند می⁯کنیم حتا اگر شنیده هم نشود. اگر دولت سکوت کند و به⁯داد ما نرسد، بازهم ما تلاش خود را ادامه می⁯دهیم و صدای خود را بلند می⁯کنیم تا دنیا متوجه مظلومیت ما شود. ما می⁯خواهیم عدالت تأمین گردد و خون شوهران و چوانان ما نادیده گرفته نشود. از ما سؤال شود که چه می⁯خواهیم. و با جنایتگاران چطور برخورد گردد. همه می⁯فهمد که با از دست دادن مردان خانواده، ما چه فلاکت و بد بختی را تحمل نموده ایم. اکسر خانواده⁯های قربانی، نان خوردن خود را نداشته و با هزار بد بختی شکم خود و فرزندان⁯شان را سیر می⁯کنند. ما می⁯خواهیم دولت تمام خانواده⁯های قربانی را کمک کند تا زندگی آبرو مندانه⁯ی داشته باشند. ما واقعا خسته شده⁯ایم تاکی با پول لباس شوی یا آشپزی در خانه⁯های پول⁯دار و قوماندان یا صاحبان قدرت، نان بخوریم. دیگر توان تحمل بی⁯عدالتی⁯ها را نداریم و از دولت می⁯خواهیم غم ما را خورده و در فکر نان و وسایل زندگی آبرومندانه⁯ی ما بیوه⁯زنان و مادران که شوهر و فرزند خود را که نان آوران خانواده⁯های ما بود، از دست داده ایم، باشد.

این خانم با نشان دادن دست⁯های پینه بسته⁯اش، فریاد می⁯زند: «می⁯فهمید چند سال است که با این دست⁯ها لباس⁯های خانواده⁯های پول⁯دار و قدرت⁯مند را می⁯شویم؟ واقعاً می⁯خواهم بدانم کسی است که درد مارا درک کند؟ من چه می⁯دانم! شاید در سال⁯های که لباس می⁯شوم، حتا لباس کسانی را شسته باشم که با مرمی، شوهر و فرزندم را در برابر چشمان خودم در منطقه⁯ی افشار، کشتند»

این گفته⁯ها، جملات آخر این خانم بود که با گروهی از گزارشگران مصاحبه می⁯نمود. از آن به بعد او سکوت نموده و نخواست با کسی چیزی بگوید. مطمئین بودم عقده گلویش را گرفته و اجازه نمی⁯داد بیشتر از این حرف بزند. بدون شک حق با او بود. شاید تا هنوز کسی وجود نداشته که درد و رنج این خانم را درک نماید. او شوهر و پسرش را در جنگ⁯قدرت مجاهدان در منطقه⁯ی افشار سیلو از دست داده بود. رنج او تنها رنج عزیزان خانواده نه، بلکه رنج از دست دادن نان⁯آوران خانواده⁯اش نیز بود. رنجی که یاد و تصور آن هر انسانی با احساس و عاطفه را می⁯لرزاند.

نازی، دختر جوان و لاغر، با چهره⁯ی استخوانی که درد و رنج زحمت و بیچارگی از آن پیدا بود، در سوگ پدری نشسته بود که سال⁯ها پیش دراثر اصابت راکت به زندگی⁯شان در منطقه ده⁯مزنگ شهر کابل از دست داده بود.

برای او مهم است تا عاملان قتل پدرش، معرفی شده و محاکمه گردد. او می⁯گوید:

«کودک خوردسالی بودم که پدر غریب⁯کارم را از دست دادیم. در زمان جنگ مجاهدان بعد از سقوط دولت داکتر نجیب، راکتی به خانه⁯ی که زندگی می⁯گردیم خورد و پدرم را از ما گرفت.»

وقتی از او در مورد دلیل آمدنش در کمپاین می⁯پرسم. با نوعی دلهرگی که تردید را می⁯شد در طون صدایش تشخیص داد، می⁯گوید:

«این⁯جا آمده⁯ام تا همراه با خانواده⁯های دیگر قربانیان، یکجا عدالت را برای خود بخواهیم. ما همه و مثل ما خیلی های دیگر که امروز در این جا نیست، پدر، برادر، فرزند و جوانان خود را از دست داده⁯ایم. در مورد ما بی⁯عدالتی شده و خون قربانیان ما نادیده گرفته شده است. ما می⁯خواهیم تمام قاتلان معرفی شده و محاکمه گردد تا عدالت تأمین گردید. عدالت برای ما خون پدرم است که باید نادیده گرفته نشود.»

از نازی می⁯پرسم اگر فرض کنیم قاتل پدرش پیدا شد، چه برخوردی با او خواهد داشت؟ پاسخ او این است:

«همان جا و در همان زمان تصمیم خواهی گرفت. ببخشیم یا نه! این کار ما است. کار خانواده⁯های قربانی است. به⁯همین دلیل است که ما همیشه می⁯گوییم هیچ کسی حق بخشیدن قاتلان قربانیان را ندارد.»

این دختر جوان با تکیه بر مشکلات زندگی خانواده، بعد از پدر، می⁯گوید:

«خانه⁯ی از خود نداریم و هر روز سرگردان خانه⁯های کرایی هستیم. تنها نان⁯آور خانه⁯ی ما برادرم است و درآمد بسیار کمی از دکان فتوکاپی⁯اش دارد. روزگاری سختی است و فقط خدا می⁯داند که ما با از دست دادن پدر، چقدر عذاب کشیده⁯ایم.»

خانمی دیگری که کودک خوردسالی را به⁯همراهش داشت و نخواست اسمش را بگوید، سکوت دولت در برابر جرایم جنگی را نا بخشودنی خوانده و تصویب قانون مصالحه ملی یا عفو جرایم جنگی را یک خیانت می⁯دانست. او می⁯گوید:

«ماشیده⁯ایم کدام قانون درست شده که قاتلان و جنایت⁯کاران را برائت داده است. نمی⁯فهمم کی به⁯خود این حق را داده است تا خون عزیزان ما را ببخشد. ما که اعضای خانواده⁯ی قربانان هستیم هرگز جنایت⁯کاران نمی⁯بخشیم و همچنان کسانی را که به⁯خود اجازه داده اند تا قانون عفو را تصویب کنند.»

کمپاین حمایت از عدالت در افغانستان که از ساعت دو بعد از ظهر آغاز گردیده بود تا حوالی ساعت پنج عصر دوام نموده و تعدادی از همشریان کابل با ورد به خیمه⁯ها از آن دیدن نمود.

در جمع بازدید کنندگان از خیمه⁯های کمپاین، حضور تعدادی از کودکان کهنه⁯پوش و خاک⁯آلود بیشتر از همه برجسته و قابل دید بود. جمعیت آن⁯ها شاید در حدود ده تا دوازده نفر می⁯رسید، اما شوروشوق و اخلاصی که در نگاه این کودکان، در هنگام بازدید از خیمه⁯های کمپاین دیده می⁯شد، واقعا بی⁯نظیر و ناب به⁯نظر می⁯رسید. در حقیقت این کوذکان نیز جزء تمام کسانی بودند که برای حمایت از عدالت در افغانستان کمپاین می⁯نمودند. در اولین نگاهم به این کودکان اندوهی عجیبی مرا در خود فرو برد. با خودم می⁯گفتم این کودگان مظهر عینی بی⁯عدالتی⁯های اجتماعی در پایتخت کشورم است. پاهای برهنه، لباس⁯های کهنه، مندرس و پاره⁯پاره، دست⁯ها و صورت خاک⁯آلود، موهای ژولیده و فتیله شده نگاه⁯های سرگردان همراه با چهره⁯های استخوانی و لاغر، طبیعی است که مربوط به⁯کودکانی از خانواده⁯های می⁯گردد که از فقر، بیچارگی و بی⁯عدالتی رنج می⁯برند.

و نقطه⁯ی آخر این گزارش این⁯که همان⁯گونه که ورود پرهیاهوی این کودکان، کمپاین حمایت از عدالت در افغانستان را آغاز نموده بود، خروج ان⁯ها از محوطه⁯ی⁯ جغل ریزی شده⁯ی کمپاین این پیام را به همه⁯ی برگزار کنندگان کمپاین داد که بساط شان جمع نموده و به دفتر و خانه⁯های شان، بازگردند.

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۳۹۰/۰۱/۲۸ ساعت ۹ ق.ظ توسط محمد عظیم بشارت |

از ورای اشک

اين وبلاك دربرگيرنده‌ي گزارش هاي حقوق بشري است كه توسط نويسنده آن تهيه شده است.

یک عصر، کمپاین برای عدالت

نوشته‌های پیشین

پیوندها