تقبیح خشونت‏های سیستماتیک علیه زنان

و

گرامی‏داشت از شهادت خانم حمیده برمکی

ح. احمدی (م.ع.بشارت)

 

ورود

یک حمله‏ی انتحاری و انفجار خونین در یکی از فروشگاه‏های شهر کابل، روز هفتم دلو، جان تعدادی زیادی از هموطنان مظلوم ما را گرفته و باعث شد خانواده‏های زیادی در سوک عزیزان شان نشسته واشک بریزند.

درمیان قربانیان خانم حمیده برمکی استاد دانشگاه کابل و کمشنر بخش حمایت و انکشاف حقوق کودکان در کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، همراه با همسرش داکتر یما حقوقمل و چهار فرزندشان نیز قرار داشتند.

در حقیقت این شش نفر تمام اعضای خانواده‏ی بودند که قربانی توحش و جهالت دوشنمنان مردم و ملت افغانستان گردیده و حتا یک نفر از آن‏ها باقی نماندند.

شهادت خانم برمکی ضایعه‏ی بزرگی برای جامعه‏ی علمی و به خصوص حقوقی کشور محسوب گردیده و با رفتن او دانشگاه کابل و جامعه‏ی حقوق بشری کشور، شخص مهمی را از دست دادند.

خانم برمکی در حقیقت یکی از سرمایه‏های جامعه‏ی حقوقی و به خصوص حقوق بشری کشور بوده و در جریان دوره‏های کاری خویش توانست گام‏های بزرگی را برای مردم و کشورش، بردارد.

عوامل بی‏ثباتی در افغانستان و راه‏های حل آن؛ حقوق زن در اسلام و قوانین افغانستان؛ نقش زنان در بازسازی افغانستان؛ حقوق سیاسی زن در اسلام؛ ربا و دلایل حرمت آن؛ ایقاع یا اراده‏ی انفرادی؛ خشونت علیه زن؛ اصطلاحات سیاسی در قانون اساسی و موافقت نامه‏ی بن؛ تعدد زوجات؛ طروق حل مسالمت آمیز منازعات؛ نقش زنان در بازسازی اجتماعی افغانستان و انواع سرقت در تحقیقات جنایی، از جمله اثار علمی است که خانم برمکی در سال‏های اخیر عمرش به جامعه‏ی علمی و حقوقی کشور تقدیم نمود.

خانم برمکی در پست‏‏های مختلف در دانشگاه کابل و دیگر موسسات حقوقی کار نموده و در این اواخر علاوه بر تدریس در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل به عنوان کمیشنر بخش حمایت و انکشاف حقوق کودکان در کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ایفای وظیفه می‏نمود.

در گرامی داشت از شهادت خانم برمکی و 5 نفراز اعضای خانواده‏ او همراه با تعدادی از هموطنان ما که در حادثه‏ روز جمعه هفتم دلو سال جاری در شهر کابل جان شان را از دست دادند و همچنان تقبیح خشونت‏های سیستماتیک طالبانی علیه زنان (قتل، اختطاف و سنگسار ) محفلی توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، وزارت امور زنان، ریاست دانشگده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل، مدافعان حقوق بشر، نهادهای جامعه‏ی مدنی و تعدادی از زنان تحصیل کرده در دفتر مرکزی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان برگزار گردید.

در این محفل تعدادی زیادی از فعالان حقوق بشر، شخصیت‏های سیاسی و نهادهای مدافع حقوق زنان اشتراک ورزیده بودند.

دراین محفل تعدادی از شرکت کنندگان صحبت نموده ضمن بزرگداشت  از خانم حمیده برمکی، شهادت او را یک درد فراموش نشدنی برای مردم و جامعه‏ی علمی و حقوقی کشور، توصیف نمودند.

 

حمله به مردم ملکی خلاف شرع مقدس اسلام بوده و جنایت علیه بشریت است

داکتر سیما سمر رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان نخستین سخنران محفل گرامی داشت از شهادت خانم برمکی و تقبیح اعمال جنایتکارانه و ضد بشری علیه زنان بود. وی ضمن ابراز تأسف و تأثر از شهادت خانم برمکی همراه با پنج نفر از اعضای خانواده‏اش و تعدادی دیگر از هموطنان ما، انجام هر گونه اعمال تروریستی علیه مردم ملکی را خلاف شریعت مقدس اسلام و ضد انسانی توصیف نموده تأکید کرد که انجام حملات انتحاری نقض صریح موازین حقوق بشری و قوانین بین المللی بشردوستانه است.

رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تأکید نمود:

«متأسفانه حملات انتحاری و انفجار ماین‏های کنارجاده‏ی در کنار سایر خشونت‏های خانوادگی علیه زنان، یکی از عوامل کلیدی تلفات افراد ملکی در افغانستان است که شهروندان بی‏دفاع کشور (زنان و کودکان) را مورد هدف قرار می‏دهد.»

به گفته‏ی داکتر سمر در سال‏های اخیر خشونت علیه زنان در سطخ کشور افزایش یافته و در سال جاری تعداد قربانیان افراد ملکی به خصوص زنان و کودکان به بیشتر از دو برابر در مقایسه به سال گذشته، بلند رفته است.

داکتر سمر گفت:

«بنا بر آمار جمع آوری شده توسط کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در سال 1388 به تعداد 579 زن در اثر حملات انتحاری و انفجار ماین‏های کنار جاده‏ی کشته و زخمی شده اند. اما این رقم طی 9 ماه سال 1389 به 1138 نفر می‏رسد.»

رئیس کمیسوین مستقل حقوق بشر افغانستان گفت که حمله به اهداف ملکی و کشتار مردم بی‏گناه و بی‏دفاع کشور در نتیجه حملات انتحاری و خشونت‏های معمول در جریان چند سال گذشته، از جمله گناهان کبیره بوده و خداوند عاملان آن را نخواهد بخشید. جای تمام کسانی که مرتکب اینگونه اعمال زشت و ناپسند می‏گردند، جهنم بوده و همواره مورد لعن و نفرین خداوند و بندگان صالح او خواهند بود.

خانم داکتر سیما سمر افزود:

«قوانین بین المللی جنگ، تمام افراد درگیر  را از حملات نظامی غیر متناسب که در نتیجه آن به افراد ملکی ضرر رسیده و باعث تلفات آن‏ها گردد، منع نموده و کسانی را که باعث ادامه این گونه خشونت‏ها می‏گردد را غیر قابل بخشش می‏داند.»

رئیس کمیسوین مستقل حقوق بشر افغانستان در سخنرانی خود ضمن غم شریکی با خانواده‏ی‏ خانم برمکی و دیگر شهدای حادثه‏ی انتحاری روز هفتم دلو در شهر کابل، وعده داد تا مجازات کامل عاملان جنایات علیه مردم ملکی، دادخواهی‏شان را ادامه داده و تلاش خواهد نمود تا صلح و عدالت اجتماعی در سراسر کشور، تأمین گردد.

 

شهادت خانم برمکی یک ضایعه جبران ناپذیر برای مردم کشور است

خانم پلوشه کاکر معین وزارت امور زنان که به نمایندگی از این وزارت در محفل تقبیح خشونت‏های سیستماتیک طالبانی علیه زنان و گرامی‏داشت از شهادت خانم حمیده برمکی، سخن می‏گفت ضمن ابراز تأسف شدید از شهادت خانم برمکی گفت:

«نمی‏دانم چگونه می‏توان درد رفتن خانم برمکی را تحمل کرد و چطور می‏توانیم تسلیت بگوییم به مردم کشور، برای کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و دانشگاه کابل. شهادت خانم برمکی، ضایعه‏ی بود  و وجودش برای همه از اهمیت خاصی برخوردار بود. واقعا سخت است و حقیقت این است که کلماتی را نمی‏توان یافت تا این ضایعه‏ی دردناک را بازگو نمود.»

معین وزارت امور زنان شهادت خانم برمکی را به نحوی از دست رفتن سرمایه ملی دانسته گفت:

«بدون شک شهادت خانم برمکی برای ملت ما یک ضایعه بزرگ بوده و در حقیقت خانم برمکی سرمایه‏ی بود که به تمام مردم کشور مربوط می‏شد و اینک متأسفانه آن را از دست دادیم.»

خانم پلوشه ارتکاب این جنایت هولناک را محکوم نموده و اضافه نمود هیچ توجیهی برای کسانی که این گونه جنایت‏ها را مرتکب می‏گردند وجود نخواهد داشت. وی گفت:

«برای ما قابل قبول نخواهد بود که کسانی با هر ادعای، مردم ما را بی‏گناه به قتل برسانند. چرا باید این کار را بکنند؟ چرا فرزندان افغان را بکشند؟ چرا باید کسانی بخواهند سرمایه‏های ملی ما را از بین برده و آینده این کشور را تاریک نمایند؟ بدون شک کاری را که دوشمنان مردم افغانستان با انتحار و اعمال مثل سنگسار انجام می‏دهند ضررش به مردم عادی رسیده و در حقیقت این مردم عادی است که بیشترین قربانی را در این حملات متحمل می‏گردند.»

معین وزارتامور زنان سخنانش را ادامه داده گفت:

«برای ما خانم حمیده برمکی از جایگاهی خاصی برخوردار بود و امیدواریم هرچه زودتر عاملین این فاجعه‏ی دردناک به سزای اعمال‏شان برسند.

می خواهم بگویم ما زنان کشور دیگر نمی‏خواهیم، ظلم و ستم که تا امروز بر ما روا داشته شده است را تحمل نموده و در برابر آن‏ها سکوت نماییم. ما در برابر هر گونه اعمال ناروا خواهیم ایستاد و از دولت و حکومت کشور تقاضا می‏کنیم تا هرچه زودتر عوامل این گونه اعمال غیر انسانی را دستگیر نموده و نابود کند.»

 

دادگاه صحرایی و سنگسار زنان، یکی از بدترین اشکال خشونت علیه آنان است

پلوشه حسن سخنرانی دیگری این محفل بود که در رابطه به وضعیت عمومی زنان در کشور صحبت نموده گفت:

«دوستان عزیز همان‏طوری‏که خانم سمر از تلفات انسان‏های بی‏گناه در اثر حملات خودسر و خودکش، سخن گفت، متأسفانه ما همه امروز نیز در سوگ  یکی از هوطنان عزیز خود یکجا گرد هم آمده ایم.»

خانم حسن سخنانش را ادامه داده گفت:

«در طول 9 سال گذشته ما شاهد اعمال خشونت علیه زنان در کشور بودیم که بد ترین شکل آن را سنگسار خانم ها در نتیجه دایر نمودن محاکم صحرایی، می باشد. در حقیقت این سنگسارها یک فاجعه‏ی دیگری است که زن افغان با آن روبه‏رو بوده و به نام مکتب و مذهب توسط تعدادی از خدا بی‏خبران اجرا می شود و هیچ تطابق با شریعت مقدس اسلام و قوانین ملی، ندارد.»

پلوشه حسن خاطره‏ی را از سال‏های گذشته به نقل گرفته و از رنج طولانی زنان کشور در جریان سال‏های طولانی سخن به میان آورده و داد خواهی نمود. او گفت:

«درست 5 سال قبل بعد از دوره تحصیلم دوباره به کشور برگشتم به این فکر می کردم که افغانستان مترقی و پیشرفته خواهیم داشت. ولی با تأسف که در همان زمان شاهد قتل فجیعانه‏ی یک خانم بنام آمنه که سنگسار گردید بودم. اگرچه این قضیه مورد تقبیح تمام نهادهای مدافع حقوق بشر و جامعه‏ی مدنی قرار گرفت و همه از دولت خواهان پیگری قضیه شده و خواستار دستگیری و مجازات عوامل این فاجعه دردناک گردیدند ولی تا امروز نه تنها کسی به این جرم مجازات نشد بلکه امروز بعد از پنج سال عین قضیه در ولایت کنذر تکرار گردیده و جان یک زوج جوان را گرفت و یک بار دیگر ما را تکان داد. واقعات بادغیس  و غور همه به شکل وحشیانه وبدون کوچک ترین اعتنا به کرامت انسانی و حقوق بشری افراد، عملی گردیده و در تمام این واقعات هیچ اقدامی که نشان بدهد دولت در تلاش تعقیب و گرفتاری عاملان این جنایات است، دیده نشده و متأسفانه فرهنگ معافیت دوام داده می شود.»

خانم پلوشه حسن سخنانش را ادامه داده گفت:

«تکان دهنده تر از همه سکوت ما و در مجموع سکوت مردم کشور است که هیچ گاه نخواسته‏اند تا صدای مطلومیت قربانبان این وقایع را بلند نمایند. عدم اعتراض علمای دین یک واقعیت تلخ در این خصوص می‏باشد.»

خانم پلوشه حسن گفت:

«در اجتماع امروز ما می‏خواهیم علیه تمام آنگونه اعمالی فریاد بکشیم که برخلاف دین مقدس اسلام و قوانین ملی با ادعای کاذب مذهب و دین، جان هموطنان ما را می‏گیرد.»

 

مفهوم سکوت تان را نمی دانیم؟

سوالی که خطاب به حکومت، شورای ملی، شوراي علما و شوراي عالي صلح مطرح شده و سکوت آنان را در برابر خشونت‏های اخیر که زنان و مردم بی‏گناه را هدف قرار داده است، تقبیح می‏کند.

فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی زنان این موضوع را در اعلامیه‏ی که به مناسبت شهادت یکی از فعالان حقوق بشر و استاد دانشگاه کابل، خانم حمیده برمکی و سنگسار یک زوج جوان در ولایت کندز که تصاویر آن اخیرا از طریق برخی از تلویزیون‏های خصوصی به نشر رسید، صادر نموده است تذکر داده و نفرت و انزجار شان را نسبت به اعمال تروریستی و خشونت آمیز علیه مردم ملکی و به خصوص زنان و کودکان ابراز نموده هشدار می‏دهد که دستآوردهای زنان در طول ده سال گذشته، هم اکنون در معرض نابودی قرار دارد. در بخشی از این اعلامیه می‏خوانیم:

«از دید ما انجام حملات انتحاری و دایر کردن محاکم صحرایی به بهانه‏ی دفاع از دین و وطن نشانه‏ی تحجر و جاهلیت بوده و ما آنرا شدیداً تقبیح می‏نماییم. این واقعات یادآور و تکرار اعمال خشن و غیر انسانی بوده و خاطرات تکان دهنده و تلخ گذشته را در اذهان مردمان این مرز و بوم زنده کرده است.

دهه‏ی گذشته‏ی تاریخ کشور با تمام کاستی‏ها،  سال‏های پر از امید برای مردم به‏ویژه زنان افغانستان بود. در نخستین سال‏های این دهه ما شاهد تحولات مثبت در راستای اعتلا و آزادی زنان از بند اسارت، تعصب و افراط‏گرایی بودیم. این تحولات صفحه‏ی جدید از تاریخ را برای زنان باز کرد و با جرآت می‏توان گفت که حکومت نوپا و دموکراتیک افغانستان به خاستگاه آرمان‏های برابری خواهانه و عدالت جنسیتی  زنان خسته از حکمروایی تحجر  و زن ستیزی، مبدل شد. این تحولات، آبروی از دست رفته افغانستان را در سطح بین المللی دوباره احیا کرد. اما با دریغ که در سال‏های اخیر، این امیدها و دستآوردها دستخوش نابسامانی و عقبگرد گردیده که فجایع انسانی چون ترور، سنگسار و تبعیض جنسیتی را به بار آورده است.»

در اعلامیه نسبت به سوء استفاده از دین اخطار داده شده و بنیادگرایی و افراطیت خطری جدی در برابر صلح خواهی و تأمین عدالت در کشور، عنوان گردیده است. همچنان اعلامیه تأکید می‏کند که در تمام تحولات سیاسی-نظامی در کشور نخستین قربانی زنان و کودکان بوده و بیشترین آسیب را در تمام دوره‏های تاریخی آنان متحمل گردیده است.

فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی زنان در اعلامیه‏ی شان تأکید می‏کنند که در شرایط فعلی بیشتر از هر زمانی کشور نیازمند حاکمیت قانون بوده و ایجاب می‏کند تا به قانون اساسی کشور و سایر قوانین ملی احترام گذاشته شود.

به باور مدافعان حقوق بشر و نهادهای مدنی زنان بخش عمده‏ی از مشکلات در کشور ناشی از عدم حاکمیت قانون بوده و روند معمول حاکمیت عرف و عنعنات که در مخالفت با قانون اساسی کشور قرار دارند به وخامت اوضاع افزوده است.

اعلامیه‏ی‏ فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی زنان می‏افزاید، ادامه جنگ و خشونت فرصت‏ها و زمنیه‏های حاکمیت قانون را از بین برده و شرایط را به‏وجود آورده است که به حقوق بشر و زندگی شهروندان کمتر احترام شده و روند کشتار افراد ملکی و غیر نظامی در کشور به یک تعامل عادی تبدیل گردد. چیزی که بدون شک یکی از بدترین و جدی‏ترین اشکال خشونت علیه مردم در کشور به حساب می‏آید.

فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی زنان در اعلامیه‏ی 12 دلو به مناسبت شهادت خانم برمکی در حمله انتحاری 7دلو در کابل و سنگسار یک زوج جوان در ولایت کندز از مبارزه‏ی طولانی زنان در راستای تأمین دموکراسی و توسعه‏ی حقوق بشر در کشور، سخن گفته و سهم زنان در انتخابات سال‏های گذشته را تعیین کننده توصیف نموده است. این اعلامیه حاکمیت موجود را به نحوی مدیون اشتراک فعالانه زنان در انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات پارلمانی دانسته و بنا بر این دولت و هیئت حاکمه را مکلف به پاسداری از دست آوردهای سال‏های اخیر جامعه زنان در کشور، می‏داند. در بخشی از اعلامیه امده است:

« ما برای استقرار و استمرار حکومت دموکراتیک در افغانستان سال‏ها مبارزه کرده و هزینه‏های زیادی را پرداخته‏ایم. در انتخابات دهه‏ی اخیر، زنان بی‏شماری، کیلومترها راه را با پای پیاده طی نمودند تا خود را به پای صندوق‏های رأی برسانند. زنان زیادی به خاطر فعالیت‏ها و مبارزات برابری خواهانه کشته شده‏اند. امروز شما رییس جمهور و هیئت حاکمه‏ی افغانستان موظفید به عنوان نمایندگان منتخب مردم، از حقوق آن‏ها پاسداری کنید و نه تنها در راستای تامین امنیت، صلح و رفاه این مردم به منتهای درجه تلاش نمایید بلکه باید در مورد وقایع‏ای که حاکمیت قانون و نهادهای سه گانه را زیر سئوال می‏برد ، نیز پاسخگو باشید. آیا وقوع چنین فجایعی شما هیئت حاکمه را که با رای ما مسئولیت و پاسداری قانون اساسی کشور و صیانت از جان و مال ملت را به عهده دارید، به وحشت نمی‏اندازد؟»

این اعلامیه، قانون اساسی را مظهر خواسته‏ها و آرمان های زنان و جامعه‏ی حقوق بشری در کشور دانسته و با تأکید از دولت می‏خواهد تا با رعایت قانون اساسی، از رسمیت بخشیدن به قوانین عرفی و مخالف قانون اساسی جلو گیری نموده، با روند قدرت گرفتن نهادهای غیر قانونی در موازی با نهادهای قانونی در کشور، مبارزه نموده، با عاملان جنایت‏های شبیه حملات انتحاری روز هفتم دلو در کابل و سنگسار یک زوج جوان در ولایت کندز، برخورد جدی نموده، با عاملان جنایت علیه زنان برخورد قاطع داشته و در مبارزه با فرهنگ معافیت، تلاش نماید.

اعلامیه با جملاتی خطاب به مقامات هیئت حاکمه و شورای علما می‏نویسد:

« ما منتظر پاسخ و عملکرد راسخ و سریع جناب‏عالیان در این زمینه هستیم. دراخیر باید گفت که مااز آنعده علمای دین که اعمال چون سنگسار، ترور و انتحار را تقبیح نموده اند اظهار سپاس نموده اما سکوت شورای علما، وزارت حج و اوقاف و پارلمان کشور را در این راستا، شدید انتقاد می‏کنیم.»